شما در اینجا هستید: محله من > تاریخچه > تارخچه محله

Enter Title

 

تاریخچه محله خزانه

محله خزانه بخارایی یکی از محلات منطقه 16 شهرداری شهر تهران است که در مرکز این منطقه قرار دارد. محله خزانه در شمال شهرک بعثت و علی آباد جنوبی، جنوب محله باغ آذری، شرق علی آباد شمال و غرب محله بعثت واقع شده است.

خزانه بخارایی از لحاظ قدمت تاریخی، بسیار نوساز تر از محلات علی آباد شمالی، نازی آباد و یاخچی آباد است.  نام اصلي محله خزانه، فرح آباد بوده است. علل تغییر نام آن به خزانه، دو برادر به نامهاي مهدي و عباس خزانه بوده اند.

این دو برادر که نقش بسیاری در آبادانی این محله داشتند، در مقبره خانوادگی در قبرستان ابن بابويه به خاک سپرده شده اند. قدمت محله خزانه به شصت تا هفتاد سال می رسد.

در عهد ناصری، این محله، کوره های آجر پزی بوده که در نقشه های به جا مانده از آن دوران مکان آنها کاملا مشخص شده است. زمان احداث و راه اندازی این کوره پز خانه ها به دوران ناصرالدین شاه باز می گردد. علت احداث این کوره های آجرپزی را، که تعدادشان در این نواحی بسیار زیاد هم بود، تصمیم ناصرالدین شاه به احداث دیوار جدید شهر تهران دانسته اند. ( تاریخ اجتماعی فرهنگی تهران ، دکتر ناصر تکمیل همایون ، جلد دوم، دارالخلافه ناصری )

به منظور محافظت بیشتر از شهر تهران و به پیشنهاد میرزا یوسف مستوفی الممالک ( صدر اعظم وقت )، ناصرالدین شاه تصمیم گرفت دیواری بر روی دیوارهای بازمانده از دوران صفوی که پس از چهارصد سال تقریبا ویران شده بودند، بنا کند. این دیوار به تقلید از استحکامات پاریس و توسط یک مهندس فرانسوی طراحی شد. ساخت این دیوار و دوازده دروازه آن، حدودا ده سال به طول انجامید. ( جغرافیای تاریخی تهران ، محسن معتمدی و تهران قدیم ، ناصر نجمی)

برای ساخت این دیوارها، نیاز به آجر بود و به همین منظور کوره های آجرپزی بسیاری در این محدوده از جنوب شهر تهران راه اندازی شد. این کوره ها که اغلب در دخمه های داخل زمین قرار می گرفتند، بصورت بیست و چهار ساعته آجر تولید می کردند. سپس آجرهای تولید شده توسط گاری به نواحی مختلف شهر ( برای ساخت دیوار و پس از اتمام ساخت برای ساختن منازل ) انتقال داده می شد. ( جغرافیای تاریخی تهران ، محسن معتمدی و رویدادها و یادمان های تاریخی تهران ، دکتر ناصر تکمیل همایون )

پس از تکمیل دیوار، رفته رفته تعدادی از این کوره پزی ها غیر فعال شدند و زمین های آن به منظور کشت و زرع مورد استفاده قرار گرفت و در این حوالی کشتزارهای گندم بسیاری پدید آمد. ( جغرافیای تاریخی تهران ، محسن معتمدی)

در دوره پهلوی اول، به علت افزایش سرعت آهنگ رشد شهر و با هدف ایجاد تغییرات بنیادین، در پی گسترش شهر به خارج از حصار و خندق دوره ناصری که از سال 1309 ه.ش. شروع شد، در سال 1311 ه.ش. تخریب باروی قدیمی شهر آغاز گردید و تا سال 1316 ه.ش. ادامه داشت. ( جغرافیای تاریخی تهران ، محسن معتمدی)

پس از تخریب دیوار، گسترش شهر با سرعتی بسیار بیشتراز قبل، خصوصا در محور شمالی جنوبی آغاز گردید. این گسترس که با تفکرات نوین همراه بود، باعث تغییر بافت محلات و سبک زندگی مردم شد. رفته رفته کوره پزی های این محله بطور کامل از بین رفتند. معروف ترین کوره پزی این محله در محوطه ای که به کود حسن نفتی شهرت داشته وجود داشت. ( نگاهی به هویت شهر تهران ، دکتر مصطفی بهزادفر )

آپارتمان سازی ها در این محله از زمان شاهپور غلامرضا آغاز شد.  در  اواخر سال های حکومت پهلوی، یعنی زمانی که تهران در بحبوحه انقلاب به حال خود رها شد، موج عظیم خانه سازی غیر قانونی در اطراف شهر و محلات جنوبی و جنوب غربی تهران که محله خزانه نیز جزء آن است، آغاز شد و موجب نوعی انقلاب شهری در تهران گردید. این محله جزء محلاتی بوده که با وجود ساخت و ساز زیاد، امکانات رفاهی شهری به نسبت دیرتر از سایر محلات به آن راه یافت. به طور مثال لوله کشی آب در آن نه سال پس از آغاز لوله کشی آب در تهران و لوله کشی گاز در سال 62 در آن انجام شد.  ( نگاهی به هویت شهر تهران ، دکتر مصطفی بهزادفر)

اولين شهيد محله خزانه، شهید محمدبخارايي بوده. وی پس از ترور انقلابی نخست وزیر وقت، حسن علي منصور در زمستان سال 1343، به دست رژیم ستم شاهی پهلوی به شهادت رسید. در حال حاضر يكي از خيايانهاي اصلي اين محله به نام ايشان نام گزاری شده است. از دیگر شهدای این محله می توان به شهيد سلامت بخش، شهيد جمشيد سيد و شهيد بادلو و همچنین اولین شهید پس از پیروزی انقلاب، شهيد اكبر بستان چي اشاره کرد.

از قدیمی ترین ابنیه محله خزانه، مسجد جامع آن است که بانیان آن مهدی و عباس خزانه بودند. این دو برادر  با استفاده از کمک های مردمی این مسجد  را بنا کردند. یکی دیگر از بناهای قدیمی محله، مدرسه ابتدايي و راهنمايي معنوي بوده که در کوچه حسن مردانه خزانه ساخته شده بود و در حال حاضر غیر فعال است.

 

 

 

 

Add Content...